Nowe ubrania, których nikt nie kupił, bywały po prostu niszczone, zanim ktokolwiek zdążył je założyć. Komisja Europejska podaje, że w Europie dotyczy to od 4 do 9 proc. tekstyliów wprowadzanych na rynek. Od 19 lipca 2026 roku duże firmy w całej Unii nie mogą już tak postępować z odzieżą, dodatkami i obuwiem. Kogo dokładnie obejmuje zakaz, co firmy mają robić zamiast niszczyć i kiedy wyjątki nadal działają — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak działają nowe przepisy.
Od 19 lipca 2026 roku duże firmy w całej Unii Europejskiej nie mogą niszczyć niesprzedanych ubrań, dodatków odzieżowych i obuwia. Zakaz wynika z unijnego rozporządzenia o ekoprojekcie dla produktów zrównoważonych, czyli ESPR, a tekstylia są pierwszą grupą towarów, której on dotyczy. Wejście przepisów w życie opisała 17 lipca 2026 roku Dyrekcja Generalna ds. Środowiska Komisji Europejskiej.
Powodem jest skala marnotrawstwa. Według szacunków, które przytacza Komisja, od 4 do 9 proc. wszystkich tekstyliów wprowadzanych na rynek w Europie jest niszczonych jeszcze przed użyciem. To od 264 tys. do 594 tys. ton tekstyliów rocznie. Chodzi więc o nowe rzeczy, które nigdy nie trafiły do szafy żadnego klienta.
Zasady wprowadzono etapami. Duże firmy muszą ich przestrzegać od 19 lipca 2026 roku, a średnie przedsiębiorstwa dołączą od 2030 roku. Małe i mikroprzedsiębiorstwa są z tych wymogów zwolnione. Dla kupujących oznacza to, że przepisy dotyczą przede wszystkim dużych sieci i producentów, a nie niewielkich butików.
Priorytetem ma być utrzymanie produktów w obiegu. Firmy mogą na przykład:
Sprzedaż z rabatem jest więc jedną z legalnych dróg dla towaru, który zalega w magazynie, obok darowizny i naprawy.
Zakaz nie jest absolutny. Firmy mogą niszczyć niesprzedane ubrania i buty tylko w ograniczonych przypadkach, na przykład gdy produkty są niebezpieczne lub uszkodzone, podrobione albo naruszają prawa własności intelektualnej. Wyjątkiem jest też sytuacja, w której towar odrzuciły organizacje charytatywne lub programy darowizn. Nawet wtedy trzeba postępować zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami, w której pierwszeństwo ma recykling.
Firma, która powołuje się na wyjątek, musi przedstawić dowody, na przykład dokumenty lub wyniki badań, oraz publikować roczne raporty o tym, co zutylizowała. Dokumentację należy przechowywać przez pięć lat, żeby można było przeprowadzić kontrolę. Nadzór sprawują organy krajowe, które mogą nakładać grzywny. Raportowanie ma opierać się na istniejących kodach celnych i logistycznych, żeby ograniczyć biurokrację.
Nowe reguły dotyczą ubrań, które nie zostały sprzedane. Nie mówią natomiast, ile odzieży firmy mają w ogóle produkować, i nie zastępują wyborów kupujących. To, co zalega w szafie po sezonie, nadal zależy od ciebie, więc warto pamiętać o oddaniu, odsprzedaży albo naprawie rzeczy, które przestały pasować.
Student, który kupuje ubrania w sieciówkach, nie zobaczy w sklepie żadnej zmiany od jednego dnia do drugiego. Zakaz działa na zapleczu: tam, gdzie decyduje się, co zrobić z towarem, którego nikt nie kupił. Raporty firm korzystających z wyjątków mają być publiczne, więc w przyszłości można je sprawdzać. Warto też zwracać uwagę, czy marka oddaje niesprzedane rzeczy organizacjom charytatywnym albo je naprawia, zamiast liczyć wyłącznie na kolejne przeceny.
Zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży, dodatków i obuwia obowiązuje duże firmy w UE od 19 lipca 2026 roku, średnie dołączą w 2030 roku, a małe i mikrofirmy są zwolnione. Zamiast niszczyć, firmy mają sprzedawać, oddawać albo naprawiać, a wyjątki wymagają dowodów i rocznych raportów. Nadzór sprawują organy krajowe, a czytelnik może wspierać ten kierunek własnymi wyborami: noszeniem rzeczy dłużej, oddawaniem i naprawą.
5 pytań · minuta
