Za ciasne dżinsy, kurtka z rozdartym zamkiem, koszulki, które dawno wyszły z łask – większość z nas ma w szafie rzeczy do oddania. Od 1 stycznia 2025 r. odzież, obuwie i inne tekstylia nie powinny trafiać do pojemnika na odpady zmieszane, a każda gmina musi zapewnić miejsce, gdzie można je oddać. Sprawdziliśmy, co mówią o tym Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Europejska Agencja Środowiska – a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, gdzie oddać stare ubrania.
Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje selektywna zbiórka tekstyliów, odzieży i obuwia. Wynika ona z unijnej dyrektywy 2018/851 i nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z 2019 r. Minimum, które musi zapewnić każda gmina, to przyjmowanie tekstyliów w PSZOK-u, czyli punkcie selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Gmina może zorganizować także inne formy zbiórki – Częstochowa odbiera na przykład tekstylia bezpośrednio od mieszkańców.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreśla, że nie trzeba kupować nowych pojemników ani worków. Kolor pojemnika na tekstylia nie jest określony w przepisach ogólnopolskich, więc szczegóły – godziny PSZOK-u, kontenery, odbiór – najlepiej sprawdzić na stronie swojego urzędu gminy.
Ubrania i tekstylia oddawane do PSZOK-u powinny być suche i niezanieczyszczone. Ministerstwo wskazuje kilka wyjątków i pułapek:
Najlepiej, żeby ubranie w ogóle nie stało się odpadem. Ministerstwo podsuwa kilka sposobów:
Rzeczy oddawane dalej powinny być czyste, kompletne i w dobrym stanie, tak by mogły komuś jeszcze posłużyć. Przy zakupach resort radzi zwracać uwagę na jakość i trwałość ubrań, a także wybierać te z materiałów pochodzących z recyklingu.
Skala jest duża. Według Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) w 2022 r. przeciętny mieszkaniec Unii Europejskiej kupił około 19 kg odzieży, obuwia i tekstyliów domowych, o około 13 proc. więcej niż w 2019 r. Najwięcej przypadało na ubrania.
W tym samym 2022 r. państwa Unii wytworzyły około 6,94 mln ton odpadów tekstylnych, czyli 16 kg na osobę. Aż 85 proc. tekstyliów z gospodarstw domowych nie zostało zebranych osobno i trafiło do odpadów zmieszanych, a więc na składowiska albo do spalarni. Ponownie użyto średnio około 1,7 kg tekstyliów na osobę – to dane za 2021 r., które EEA uznaje za wstępne.
EEA ocenia, że wśród 12 kategorii konsumpcji gospodarstw domowych tekstylia zajmują średnio 5. miejsce pod względem presji na środowisko i klimat. Agencja wskazuje też, że szybkiej modzie sprzyjają zakupy w internecie, influencerzy i tanie tkaniny syntetyczne.
We wrześniu 2025 r. Unia przyjęła dyrektywę 2025/1892, która wymaga wprowadzenia systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta dla tekstyliów do 17 czerwca 2027 r. W praktyce chodzi o to, by koszty zbierania i przetwarzania zużytych ubrań w większym stopniu ponosili ci, którzy wprowadzają je na rynek.
Zużytych ubrań nie wyrzucasz do zmieszanych – oddajesz je do PSZOK-u albo w sposób, który wskazuje gmina. Rzeczy w dobrym stanie lepiej sprzedać, wymienić albo oddać komuś, kto je założy. Do zmieszanych trafia tylko to, co jest silnie zabrudzone, jak stara ścierka czy pojedyncza dziurawa skarpetka.
Dane o konsumpcji i odpadach tekstylnych: Europejska Agencja Środowiska (EEA), licencja CC BY 4.0.
5 pytań · minuta
poleca:
