
Oddanie zużytych ubrań do osobnej zbiórki to dopiero początek ich drogi. Europejska Agencja Środowiska policzyła, jaka część tekstyliów i obuwia z gospodarstw domowych w ogóle trafia do selektywnej zbiórki w krajach UE oraz jaki udział z tego, co zebrano osobno, kończy na składowisku albo w spalarni — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak wyglądają te liczby i czego nie pokazują.
Europejska Agencja Środowiska (EEA) opisuje w swoim Circularity Metrics Lab wskaźnik zwany capture rate, czyli skuteczność selektywnej zbiórki odpadów tekstylnych i obuwia z gospodarstw domowych. Liczy się go, dzieląc ilość odpadów tekstylnych zebranych osobno przez sumę tych odpadów i tekstyliów, które trafiły do zmieszanych odpadów komunalnych z gospodarstw domowych. W 2022 roku średnia dla UE27 wyniosła, według EEA, nieco poniżej 15 procent. Najwyższe wartości odnotowano w Belgii (50 procent) i Holandii (38 procent), a za nimi w Luksemburgu (36 procent), Austrii i Czechach (po 30 procent).
Wskaźnik capture rate dla odpadów tekstylnych i obuwia z gospodarstw domowych, 2022 (%)
Źródło: Europejska Agencja Środowiska (EEA), Circularity Metrics Lab, capture rate for waste textiles and shoes in the EU, dane za 2022 rok
Ilość tekstyliów w zmieszanych odpadach komunalnych nie jest mierzona wprost. Agencja wyjaśnia, że szacuje się ją na podstawie udziału tekstyliów i obuwia w analizach składu odpadów, a także ilości odpadów komunalnych z gospodarstw domowych. Dlatego capture rate jest wartością wyliczaną, a średnia 15 procent to, jak pisze EEA, wyliczona średnia wszystkich państw członkowskich UE27. Dane we wskaźniku obejmują lata 2016–2022.
Drugi wskaźnik EEA dotyczy tekstyliów, które już trafiły do selektywnej zbiórki i są przetwarzane w UE27. Agencja podaje, że udział odpadów kierowanych na składowiska zmniejszył się z 21 procent w 2010 roku do 12 procent w 2022 roku, ale udział spalania wzrósł z 10 do 15 procent. Łącznie składowanie i spalanie to 26 procent w 2022 roku, a EEA ocenia, że ten udział jest dość stały od 2010 roku. Liczby z obu lat zestawia lista:
EEA zaznacza, że w gospodarce o obiegu zamkniętym udział selektywnie zebranych tekstyliów, które trafiają do spalenia lub na składowisko, powinien wynosić zero. Zebrane osobno tekstylia, których nie da się ponownie użyć, powinny według agencji trafiać do recyklingu. EEA przypomina o wymogu selektywnej zbiórki odpadów tekstylnych we wszystkich państwach członkowskich UE do 2025 roku i zwraca uwagę, że przez to rośnie znaczenie szybkiego zwiększania zdolności sortowania i przetwarzania.
Dane obejmują tylko tekstylia zebrane osobno i przetwarzane w UE27. Eksport poza Unię nie jest w nich uwzględniony, a EEA pisze, że zwłaszcza tekstylia eksportowane do Afryki w większości są ponownie używane albo trafiają na wysypiska lub są spalane na otwartych składowiskach. Jeśli uwzględnić także tekstylia, które trafiają do zmieszanych odpadów komunalnych, udział wyrzuconych tekstyliów kończących na składowisku lub w spalarni wyniósłby według szacunku z 2024 roku 73 procent w 2022 roku. Agencja zaznacza, że to szacunek oparty na analizach składu odpadów, a nie pomiar.
Wśród krajów, w których składowanie odpadów tekstylnych wzrosło w ciągu ostatnich dziesięciu lat, EEA wymienia Łotwę, Bułgarię, Polskę, Rumunię i Holandię. Polska i Holandia są też, według agencji, wśród głównych krajów w UE przyjmujących eksportowane odpady tekstylne z innych państw członkowskich. Dla Polski strona EEA o capture rate nie podaje osobnej wartości.
Według EEA w 2022 roku do selektywnej zbiórki trafiało w UE27 nieco poniżej 15 procent tekstyliów i obuwia z gospodarstw domowych, a w najlepszych krajach od 30 do 50 procent. Z tego, co zebrano osobno, 26 procent w 2022 roku kończyło na składowisku lub w spalarni. Liczby te nie obejmują eksportu poza UE, a po doliczeniu tekstyliów w zmieszanych odpadach udział odrzuconych ubrań byłby według szacunku znacznie wyższy.
5 pytań · minuta